Chiny od ponad trzech dekad zadziwiają świat. Rozpoczęte pod koniec lat 70. ubiegłego reformy gospodarcze były z początku nieśmiałe. Chiny miały jednak za sobą 30 lat krwawych eksperymentów, które pochłonęły miliony ludzi – ofiar terroru i głodu. Na tym tle polityka następców Mao Zedonga – choć w kategoriach demokratycznych wciąż bardzo represyjna – stanowiła prawdziwy przełom. Oznaczała większe otwarcie na świat, przywrócenie minimum praw i wolności, a przede wszystkim znaczną poprawę poziomu życia ludności. Przyniosła też rozwój gospodarczy, który stał się w końcu dla świata problemem. Wprawdzie Chiny wytwarzają ponad dwa razy mniej niż Japonia, lecz trwający dwie dekady wzrost pozwolił zwiększyć produkt krajowy aż siedmiokrotnie. Gdyby takie tempo wzrostu miało się utrzymać przez kolejne 20 lat, Chiny – z wielkim potencjałem gospodarczym połączonym z ogromnym potencjałem ludnościowym – zrównałyby się z USA, a pod wieloma względami prześcignęłyby ten kraj. Jeśli jednak Chiny jeszcze przez jakiś czas utrzymają obecną dynamikę, to zaczną wysychać niektóre źródła surowców i ich ceny pójdą w górę.
Unia Europejska odegrała bardzo ważną rolę w przystąpieniu Chin do WTO zdając sobie sprawę z faktu, że WTO, bez Chin nie stanowiłaby prawdziwej, w dosłownym tego słowa znaczeniu, organizacji handlowej na skalę międzynarodową. W grudniu 2001 r. Chiny zostały członkiem WTO. Efektem akcesji Chin do WTO jest znakomite poprawienie warunków pracy wielu firm UE na rynku chińskim. W następstwie przystąpienia Chin do WTO znoszone są systematycznie różne istniejące ograniczenia przez administrację chińską w dostępie do rynku chińskiego. Chiny zgodnie z terminami harmonogramu prac objętych Protokołem o Akcesji Chin do WTO redukują m.in. ograniczenia taryfowe i pozataryfowe w dostępie do swojego rynku.
Inwestycje UE w Chinach spotykają się z coraz większym zainteresowaniem na skutek tworzenia przejrzystych i czytelnych reguł ułatwiających wzajemną wymianę handlową. Wprowadzanie do krajowego porządku prawnego wielu zaleceń zawartych w Protokole Akcesji Chin do WTO przyczynia się również do szybkiego otwarcia rynku chińskiego na kluczowe dla biznesu usługi ubezpieczeniowe, jak i telekomunikacyjne. Członkostwo w WTO przyśpiesza też przeprowadzanie reform gospodarczych, jak i prywatyzację przedsiębiorstw, w których udział skarbu państwa jest dominujący.
Jednym z priorytetowych zadań, które Komisja Europejska ma do zrealizowania w stosunkach UE – Chiny, jest pomoc stronie chińskiej we wdrożeniu zobowiązań, jakie ciążą na administracji chińskiej wobec WTO w zakresie upraszczania procedur zmierzających do zmniejszenia regulacyjnych i administracyjnych obciążeń, znoszenia barier w handlu i stosunkach gospodarczych. Do najważniejszych zadań, które znajdują się przed administracjami UE i Chin zalicza się m.in. wzmocnienie ochrony praw własności intelektualnej, przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu obcego kapitału na rynku wewnętrznym Chin (np. sektor samochodowy), znoszenie barier w dostępie do rynku usług typu: usługi budowlane, bankowe, telekomunikacyjne, przewozowe kurierskie itp. Do jednych z istotniejszych, ostatnio zdefiniowanych kluczowych problemów do rozwiązania przez KE oraz stronę chińską, zalicza się podejmowane działania stymulujące rozwój gospodarczy i konkurencyjność poprzez pełną realizację zasady swobodnego dostępu do chińskich surowców.
Unia Europejska od 1990 roku pomaga Chinom w przeprowadzaniu reform ich gospodarki. Po wejściu Chin do Światowej Organizacji Handlu zmiany te nabrały tempa. Unia Europejska zobowiązała się do współpracy partnerskiej z Chinami w zakresie dzielenia się swoimi doświadczeniami w związku z jej udziałem w pracach w WTO. Jednym z bardziej znaczących programów na rzecz akcesji Chin do światowego systemu handlu, który jest realizowany z udziałem UE oraz Chin od lutego 2004 roku jest tzw. Program o Współpracy. Program ten, który jest następstwem poprzedniego pilotowego programu, zakończonego w grudniu 2003 r., w ramach którego UE przeznaczyła środki finansowe w wysokości 15 milionów euro oraz Chiny – w wysokości 5 milionów euro jest największym nowym 5-letnim programem WTO w Chinach.
Jednym z kluczowych zagadnień tego programu jest osiągnięcie głównego celu, jakim jest dalsze wzmocnienie integracji Chin do WTO na rzecz rozwoju gospodarczego świata oraz pomoc stronie chińskiej w dotrzymaniu terminów harmonogramu prac w zakresie wyznaczonym Protokołem Akcesji, w tym m.in. implementowaniu regulacji prawnych WTO. Istotne jest w ramach tego Programu wypracowanie i wdrożenie przez Chiny międzynarodowych procedur celnych i handlowych, dostosowanie do nich legislacji krajowej; dostosowanie prawodawstwa Chin do międzynarodowych i unijnych standardów obejmujących ochronę praw własności intelektualnej oraz standardów fitosanitarnych.
Obecnie istotną kwestią polityki Unii Europejskiej jest kwestia utrzymania embargo na eksport broni do Chin. Unijne embargo na handel bronią zostało nałożone na Chiny ponad 15 lat temu, gdy doszło do masakry uczestników prodemokratycznych manifestacji na pekińskim placu Tiananmen.
Odwołaniu unijnego embarga zdecydowanie sprzeciwiają się Stany Zjednoczone, a Unia nie mówi w tej kwestii jednym głosem.