Proces upowszechniania systemu procedur w Polsce
O sukcesie nowego sposobu finansowania świadczeń zdrowotnych świadczy fakt, że od początku 2001 roku system procedur został wdrożony przez cztery kasy chorych (zachodniopomorskie, warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie i lubuskie) w każdym z tych funduszy, w zależności od specyfiki regionu i dostępnych środków, zmodyfikowano zasady rozliczeń. Inne SKOK-i wykazały zainteresowanie wprowadzeniem systemu.
Rok później system procedur funkcjonował także w regionach: pomorskim, podlaskim, lubelskim i opolskim, a także w Oddziałowym Funduszu Zdrowia służb mundurowych.
Finansowanie oddziałów leczniczych w nowym systemie było przykładem ewolucji reformy ochrony zdrowia w Polsce. Wprowadzenie 17 kas chorych i stworzenie rynku ubezpieczeń zdrowotnych w 1999 roku wymusiło kreatywne działania ze strony poszczególnych kas chorych. Brak centralnych rozwiązań doprowadził do powstania 17 niezależnych kas fiskalnych, w których samodzielnie poszukiwano optymalnych metod finansowania ochrony zdrowia. Spowodowało to z jednej strony znaczne zróżnicowanie dostępności świadczeń zdrowotnych w poszczególnych regionach, a z drugiej zaowocowało opracowaniem nowych pomysłów sprawdzonych w praktyce, które pozwoliły na realizację podstawowych celów reformy. Od 2001 roku rozpoczął się proces scalania systemu w oparciu o doświadczenia poszczególnych SKOK-ów.
Kontraktowanie usług medycznych w 2003 roku
Dotychczas umowy zawarte z regionalnymi kasami chorych z świadczeniodawcami będą obowiązywały do końca marca 2003 r. Po tym czasie zostają one rozwiązane lub zastąpione nowymi umowami przygotowanymi przez Fundusz.
Obecnie kontynuacja umów na I kwartał 2003 roku została powierzona kasom chorych, które zobowiązane są do dostarczania swoim usługodawcom aneksów obejmujących nowe realia prawne i organizacyjne.
Minister Balicki zaproponował aneksję umów z kasami chorych do końca 2003 roku. Minister stwierdził, że nie będzie nowych zasad dotyczących rekompensat międzygotówkowych, ponieważ nie zostały one jeszcze opracowane. Dopiero w przyszłym roku, w 2004 r., rozpocznie się wdrażanie kontraktowania usług zdrowotnych zgodnie ze znormalizowanymi przepisami krajowymi. Podpisanie umów na rok 2003 w poszczególnych województwach było następujące:
Pomorze przednie
Tylko 9 szpitali podpisało umowy z kasą. Dyrektorzy pozostałych nie podpisali aneksów za pierwszy kwartał 2003 r., pomniejszonych o 17-20%. Tylko 9 placówek zgodziło się zaakceptować gorsze warunki kontraktowe w porównaniu do ubiegłorocznych do 2 stycznia. Należą do nich m.in m.in. szpital w Policach, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i oddziały, m.in szpital wojskowy w Szczecinie oraz szpital wojskowy w Wałczu, gdzie ZRKCh kupuje mniej usług niż branżowa kasa chorych. Kontraktów nie przedłużyły największe szpitale: wojewódzki i dwa kliniczne, Wojewódzki Szpital Onkologiczny, a także większość w województwie.
W bardzo trudnej sytuacji, spowodowanej załamaniem finansów w ZRKCh, znalazł się także szpital w Gryficach, który nie podpisał aneksu do umowy pomniejszonego o ok. 17%, czyli 6,2 mln zł. Już przy obecnym finansowaniu, a raczej braku finansowania, szpital nie może normalnie funkcjonować. Szpital nie otrzymał jeszcze pieniędzy należnych za listopad. ZRKCh jest już winien Szpitalowi 1,2 mln zł, brakuje środków na uregulowanie bieżących należności. „Cefarm” zagroził wstrzymaniem dostaw leków, jeśli szpital nie zapłaci im zaległości. Polskie Górnictwo Nafty i Gazu zapowiedziało, że 7 stycznia wyłączy gaz w szpitalu, jeśli w ciągu 3 dni nie zapłacimy 7,127 mln zł.
Szpital Wojewódzki w Szczecinie walczy z ZRKCh w sądzie o zaległe 4,1 mln zł. Nie podpisał umowy na ten rok, ponieważ zakładała ona zmniejszenie finansowania z 7 proc. dla stomatologii do 20 dla procedur leczenia. Istnieją koszty, poniżej których szpital nie może już zejść na dół dla bezpieczeństwa życia i zdrowia pacjenta . Niemożliwe jest również leczenie tylko wybranych pacjentów, a dla wszystkich tych, którzy potrzebują pomocy, nie wystarczy.
Największym zagrożeniem, które pojawiło się już na horyzoncie, są specjalistyczne zabiegi kardiologii interwencyjnej niezalecane przez kasę. Do tej pory były one finansowane przez ministerstwo, ale od 1 stycznia trafiały do kas chorych.
Nie było przetargu na stymulatory, który teraz powinien organizować każdy szpital, po wcześniejszym ustaleniu stawek finansowania przez kasę. „Warto szukać sposobów na poprawę sytuacji, choć ze spotkania pieniądze na pewno nie trafią do kasy fiskalnej – uważa Dariusz Lewiński z działu informacji ZRKCh. – W tym roku, podobnie jak w latach ubiegłych, nie ma tzw. trzynastego wkładu. Podniesienie go do 8 procent raczej nie da nam też większego wpływu. Dochody SKOK-u zależą m.in od sytuacji gospodarczej i gospodarczej regionu, tj. liczby bezrobotnych, przeciętnego wynagrodzenia, liczby osób płacących minimalne składki, np. w związku z zatrudnieniem na zlecenie. Czynniki te przyczyniły się do pogorszenia naszej sytuacji finansowej – tłumaczy D. Lewiński. – Pierwsze uderzenie nastąpiło, gdy stocznia się zawaliła. Dlatego w wyniku wyliczeń ZRKCh zaproponowaliśmy szpitalom kontrakty niższe niż ubiegłoroczne o około 8 proc.
Wejście w życie ustawy o ubezpieczeniach w Narodowym Funduszu Zdrowia oznacza konieczność restrukturyzacji wojskowej służby zdrowia i opieki zdrowotnej nad żołnierzami. Do tej pory w ramach tej restrukturyzacji personel wojskowy (oficerowie medyczni) został pozostawiony w 8 szpitalach wojskowych (Szczecin, Gdańsk, Ełk, Bydgoszcz, Warszawa, Lublin, Kraków, Wrocław), natomiast w pozostałych 11 szpitalach wojskowych, 5 sanatoriach i 29 wojskowych specjalistycznych klinikach medycznych wszystkie stanowiska wojskowe zostały usunięte – zakłady te funkcjonują obecnie jako spzozy, dla których Organem Założycielskim pozostaje Minister Obrony Narodowej.
W dniu 3 stycznia wszyscy świadczeniodawcy Oddziału Kasy Chorych mają protokoły porozumienia dotyczące renegocjacji umów na rok 2003, podpisano aneksy z większością świadczeniodawców. Umowy będą obowiązywały do końca 2003 roku (chyba że zostaną zmienione przez utworzenie Narodowego Funduszu Zdrowia).
Planowane koszty świadczeń na 2003 r., w porównaniu z 2002 r., są niższe o około 8%. Wynika to z faktu, że kwota, którą BKChSM odda w ramach rekompensaty międzygotówkowej wzrośnie z 306 mln zł do 433 mln zł. Niemniej jednak podjęto środki w celu utrzymania dostępności świadczeń na poziomie porównywalnym z 2002 r.
Zmiany w finansowaniu dotyczą głównie:
- redukcja wydatków na pozycje – wiąże się to z przyjęciem jednolitego zakresu świadczenia w ramach stawki lekarza (z wyłączeniem specjalisty) na terenie całego kraju. Dotychczas w województwach: lubelskim, podkarpackim, małopolskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim, dolnośląskim i opolskim – wyższe stawki w pozie obejmowały również ambulatoryjną opiekę specjalistyczną;
- wzrost nakładów na usługi kontraktowane oddzielnie – jest to związane z włączenie w te koszty dotychczas finansowanych świadczeń z zakresu ambulatoryjnego leczenia specjalistycznego, leczenia szpitalnego, wysokospecjalistycznych procedur oraz programów zdrowotnych przekazanych do realizacji przez Ministerstwo Zdrowia. Wzrost wydatków SKOK-u wiąże się m.in z przekazaniem finansowania części wysokospecjalistycznych procedur (wieronoplastyka, angiografia wieńcowa), dotychczas finansowanych przez Ministerstwo Zdrowia;
- wzrost wydatków na refundację leków, co wiąże się z progresywnym tendencja wzrostu wydatków na leki, zmiana list refundacyjnych i cen oficjalnych leków.
Jeżeli SKOK uzyska dodatkowe przychody (z wyższej stawki ściągalności składek lub ewentualnej nadwyżki przychodów nad kosztami z 2002 r.) – plan finansowy zostanie zweryfikowany, a to pozwoli na finansowanie świadczeń na wyższym poziomie.
Lubelski RKCh podjął decyzję o przedłużeniu w drodze aneksów umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych obowiązujących w 2002 r. – do dnia 31 marca 2003 r., przy zachowaniu dotychczasowych warunków w zakresie: leczenia zamkniętego, ambulatoryjnego leczenia specjalistycznego, podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej rehabilitacji leczniczej, usług stomatologicznych, opieki długoterminowej, opieki paliatywnej i hospicyjnej, terapii osób uzależnionych od zasobów psychoaktywnych, dostawa artykułów ortopedycznych, pomocy i medycznych środków technicznych oraz opieki w nagłych wypadkach.
Umowy w dziedzinie leczenia uzdrowiskowego zostały przedłużone do dnia 31 grudnia 2003 r. W dniu 2 stycznia 90% świadczeniodawców przesłało podpisane załączniki do LRKCh.
20 grudnia Łódzki RKCh zakończył podpisywanie aneksów przedłużających na I kwartał 2003 roku umowy o świadczenie świadczeń zdrowotnych zawarte w 2002 roku.
Podlaska RKCh- jest na etapie finalnego podpisywania aneksów do umów na I kwartał 2003 roku. Załączone zostały już umowy w zakresie: leczenia zamkniętego (podpisała je 1/4 świadczeniodawców), ambulatoryjnego specjalisty (podpisanego przez ok. 70 proc.), ZPO, ZOL i hospicjów – wszystkie; rehabilitacja i opieka psychiatryczna – około 90 procent.
Podstawowa opieka zdrowotna, pogotowie ratunkowe, sanatoria i zaopatrzenie ortopedyczne są anektowane na cały rok; zdecydowana większość świadczeniodawców podpisała aneksy.
Śląski RKCh będzie miał w tym roku prawie 700 mln zł mniej na leczenie ubezpieczonych niż w 2002 roku. Z tego powodu wyda średnio na umowy: 15% mniej na podstawową opiekę zdrowotną, 25% mniej na specjalistę, na stomatologię – 35% mniej, operację jednodniową – 40% mniej niż w roku poprzednim.
Dane procentowe na załącznikach już podpisanych na 2003 r. w WCC (stan na 2 stycznia 2003 r.): leczenie szpitalne – 12,5%, podstawowa opieka zdrowotna (bez położnej) – 70,13%, podstawowa opieka zdrowotna (z położną) – 68,98%, pielęgniarstwo długoterminowe – 95,08%, położnicza opieka środowiskowa / rodzinna – 94,12%, specjalista – 59,59%, medycyna szkolna – 96,85%, stomatologia – 94,17%, domowe leczenie tlenem – 100,00%.
Świętokrzyska RKCh Wśród placówek podstawowej opieki medycznej aneksy do umów o świadczenie usług w 2003 roku ze Świętokrzyską RKCh podpisały do 1 stycznia tylko 19 (z prawie 150 istniejących w województwie świętokrzyskim). Jeśli chodzi o zamknięte zakłady przetwarzania, żadna z nich nie podpisała aneksu. Wartość aneksowanych umów będzie niższa od ubiegłorocznej o 10% w przypadku zamkniętych zakładów leczniczych lub o 5% w przypadku placówek podstawowej opieki zdrowotnej. Załączniki mają być ważne przez 3 miesiące
Zachodniopomorskand RKCH – środki na kontrakty zawarte na 2003 rok, ze względu na mniejszą składkę płynącą do zachodniopomorskiego RKCh, będą o około 8% niższe niż w roku ubiegłym. Wyjątkiem jest podstawowa opieka zdrowotna, gdzie stawki są takie same. Większość umów została podpisana przez obie strony, tylko w leczeniu stacjonarnym jest to mniejszość.