Czy Chiny zrównoważą pozycję USA

5/5 - (5 votes)

Wstęp

W obecnej sytuacji geopolitycznej, Chiny i Stany Zjednoczone to dwa światowe mocarstwa, których wpływ na globalną politykę, gospodarkę i technologię jest niepodważalny. W ostatnich latach Chiny zacieśniają swoją pozycję jako drugie co do wielkości gospodarki na świecie, co prowadzi do debaty na temat tego, czy Chiny są w stanie zrównoważyć lub nawet przewyższyć pozycję USA. W niniejszym eseju omówimy czynniki wpływające na tę kwestię, takie jak wzrost gospodarczy, innowacje technologiczne, polityka zagraniczna oraz militarna.

Cała gospodarka, a więc także poszczególne organizacje, na ogół przecież silnie od niej uzależnione, podporządkowują się obecnie wyzwaniom, jakie stawia Chinom świat. Wszelkie działania podejmowane są niejako w odpowiedzi na potrzeby i wymagania światowego rynku – organizacje są więc zewnątrzsterowne. Podobne zależności zaobserwować można w skali wewnętrznej – specyficzna mentalność społeczna oraz uwarunkowania polityczne zawsze wymuszały od chińskich organizacji dostosowanie się do wymogów świata zewnętrznego. Pojedyncza organizacja wraz z jej cechami wewnętrznymi nie liczą się dopóki nie odnajdą swojego miejsca w większym zespole, zdeterminowanym zewnętrznymi wyzwaniami.

Po kilkudziesięciu latach przemian Chiny stają się głównym pretendentem do pozycji numer dwa w świecie. Czy rzeczywiście staną się nim? Czy Chiny zrównoważą pozycję USA, a jeśli tak, to kiedy się to stanie?…

Stosunki pomiędzy rządami Ameryki i Chin mają oczywiście kapitalne zna­czenie. Twarda linia czy zastraszanie jakiejkolwiek ze stron podsyca wrogość, natomiast odprężenie i gałązki oliwne, a także respekt budują zaufanie. Jeste­śmy świadkami historycznej zmiany w Chinach.[1]

„Chiny są zdumiewające. To kapitalizm, ale w bezprecedensowym tempie” – mówił olśniony Bill Gates. W delcie Rzeki Perłowej, Ziemi Obiecanej chińskiego kapitalizmu, powstaje co trzecia para butów wyprodukowanych na świecie, torebki, bombki, monitory…”.[2]

Spójrzmy więc z kilku różnych punktów widzenia na dzisiejsze Chiny.

Chiny to kraj, w którym dziś żyje ponad 1,3mld mieszkańców i jest to obecnie największy rynek konsumentów, a przy tym rynek pracy o największych rezerwach.
Chiński produkt krajowy brutto przekroczył w 2003 roku poziom 1,4 biliona USD, a dochód na jednego mieszkańca wyniósł 1090 USD.

W roku 2003 Chiny osiągnęły wzrost gospodarczy ponad 9% PKB, a ich produkcja przemysłowa wzrosła o 17%. Warte też podkreślenia jest to, że tempo wzrostu PKB w trzecim kwartale 2003 roku wyniosło 9,6%, a w czwartym nawet 9,9%! Ubiegłoroczna inflacja jest szacowana na 3,2% (o 1,2 punktu procentowego wyżej niż w roku 2002)

Wzrost gospodarczy

Chiny odnotowują imponujący wzrost gospodarczy, który pozwolił im znacznie zredukować dystans do Stanów Zjednoczonych. Chociaż tempo wzrostu może ulec spowolnieniu, Chiny nadal koncentrują się na rozwijaniu gospodarki opartej na innowacjach i usługach, co może przyczynić się do dalszego umacniania pozycji kraju na arenie międzynarodowej. Jednakże, aby zrównoważyć pozycję USA, Chiny będą musiały sprostać wyzwaniom, takim jak starzenie się społeczeństwa, nierówności dochodowe oraz reforma systemu finansowego.

Innowacje technologiczne

Chiny inwestują ogromne środki w rozwój technologii, co pozwala im konkurować z USA w obszarach takich jak sztuczna inteligencja, telekomunikacja czy biotechnologia. Jednakże, aby zrównoważyć pozycję USA w innowacjach, Chiny będą musiały przełamać bariery w zakresie ochrony własności intelektualnej oraz przyciągnąć zagranicznych talentów.

Polityka zagraniczna

Chiny dążą do zwiększenia swojego wpływu na arenie międzynarodowej poprzez inicjatywy takie jak „Pasa i Szlaku” (BRI), które mają na celu rozbudowę infrastruktury i współpracę gospodarczą między Chinami a innymi krajami. Ponadto, Chiny starają się zacieśnić relacje z krajami rozwijającymi się i uczestniczyć w globalnych instytucjach. Jednakże, aby zrównoważyć wpływy USA, Chiny będą musiały zmierzyć się z wyzwaniami związanymi z konfliktami handlowymi, krytyką ze strony Zachodu oraz rywalizacją o wpływy w regionach strategicznych.

Potencjał militarny

Chiny rozbudowują swój potencjał militarny, inwestując w nowoczesne technologie oraz zwiększając swoje możliwości w obszarach takich jak cyberbezpieczeństwo, kosmos czy siły morskie. Wpływ tego wzrostu militarnego na równowagę sił między Chinami a USA jest widoczny, zwłaszcza w regionie Azji i Pacyfiku. Mimo to, Stany Zjednoczone wciąż utrzymują przewagę w zakresie globalnego zasięgu wojskowego oraz w niektórych kluczowych technologiach.

Zakończenie

Chiny zdecydowanie umacniają swoją pozycję jako światowego mocarstwa, konkurując z USA w wielu obszarach, takich jak gospodarka, technologia, polityka zagraniczna i militarna. Jednak aby zrównoważyć pozycję USA, Chiny będą musiały sprostać licznym wyzwaniom, zarówno wewnętrznym, jak i zewnętrznym. W międzyczasie, Stany Zjednoczone nadal są największą gospodarką na świecie oraz czołowym mocarstwem wojskowym, co oznacza, że utrzymanie równowagi między tymi dwoma potęgami będzie zależało od wielu czynników, w tym także ich zdolności do współpracy i zarządzania konfliktami. W efekcie, odpowiedź na pytanie, czy Chiny zrównoważą pozycję USA, pozostaje otwarta i będzie się kształtować wraz z ewolucją globalnych trendów i wydarzeń.

[1] D. Sheftt, Chiński świat. Rewolucja w technologii i przedsiębiorczości, CedeWu, Warszawa 2003, s. 298.

[2] M. Kruczkowska, współpraca R. Pyffel, Chiny. Fabryka świata, Gazeta Wyborcza, 07-06-2004.

Chiny członkiem WTO

5/5 - (2 votes)

Wejście do WTO oznacza także konieczność stopniowego otwierania atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych, a dotychczas zamkniętych dziedzin o strategicznym znaczeniu dla chińskiej gospodarki. Najważniejsze spośród udostępnianych sektorów to:[1]

  1. sektor bankowy, w którym zagraniczne banki otrzymały prawo do prowadzenia transakcji w oficjalnej walucie Chin – RMB. Utrzymane zostało jednak na razie ograniczenie terytorialne – złagodzenie przepisów obejmuje bowiem tylko niektóre miasta i obszary Chin;
  2. sektor ubezpieczeniowy, w którym umożliwiono inwestorom zagranicznym zakładanie spółek joint-venture z lokalnymi ubezpieczycielami, z zastrzeżeniem jednak, iż udział zagranicznego partnera nie może na razie przekraczać 50%, spółki te mogą być lokalizowane jednak jedynie na wyznaczonych obszarach;
  3. usługi telekomunikacyjne, zostały obwarowane ograniczeniem maksymalnie 30% – wego udziału inwestora zagranicznego, a rynek pod względem geograficznym został ograniczony do jedynie trzech miast: Pekinu, Szanghaju i Kantonu. Jednak w ciągu upływu okresu dostosowawczego zarówno poziom udziału kapitału zagranicznego, jak i zakres terytorialny, będą ulegać powiększeniu, aż do planowanej całkowitej liberalizacji w 2007 roku;
  4. handel detaliczny i usługi dystrybucyjne, zostały również objęte ograniczeniami odnośnie zaangażowania inwestorów zagranicznych. Ograniczenia te polegają przede wszystkim na ograniczeniu terytorium prowadzenia inwestycji. Inne spośród sektorów stopniowo otwieranych dla zagranicznego kapitału to: usługi prawne, usługi konsultingowe, usługi reklamowe, usługi medyczne, doradztwo podatkowe, a także usługi kurierskie.

Zmiany przepisów regulujących napływ kapitału zagranicznego do Chin, dokonane w wyniku przyjęcia do Światowej Organizacji Handlu, spowodowały znaczny wzrost poziomu inwestycji zagranicznych- o 22,5% w okresie I – IX. 2002 roku w porównaniu z takim samym okresem poprzedniego roku. Szacuje się, że do końca roku wartość zagranicznych inwestycji może w Chinach osiągnąć lub nawet przekroczyć poziom 50 mld USD. Będzie to oznaczało, że Chiny, przez ostatnie dziewięć lat przodujące w wykorzystaniu zagranicznych inwestycji w grupie krajów rozwijających się, staną się największym na świecie odbiorcą kapitału zagranicznego, wyprzedzając w ogólnoświatowym rankingu dotychczasowego lidera – Stany Zjednoczone.

Oprócz stopniowego otwierania dla kapitału zagranicznego kolejnych dziedzin chińskiej gospodarki, czynnikami decydującymi o wzroście atrakcyjności kraju jako odbiorcy inwestycji są też: potencjał rynku chińskiego, tania siła robocza oraz postępująca przejrzystość i stopień uporządkowania chińskiego prawa (wymóg przystąpienia do WTO). Zmiany prawa były bowiem treścią jednego z postanowień traktatów akcesyjnych.

Wielu ekspertów obawiało się także wpływu członkostwa w WTO na chińskie rolnictwo. Obawiano się przede wszystkim zwiększonej konkurencji ze strony importowanej żywności w wyniku zniesienia barier celnych i poza-taryfowych. Taka sytuacja mogła spowodować znaczne pogorszenie sytuacji w podstawowej dziedzinie chińskiej gospodarki, przejawiające się w szczególności spadkiem dotychczasowej nadwyżki eksportu lub wręcz ujemnym bilansem wymiany handlowej. Jednak rzeczywistość gospodarcza ostatniego roku dowiodła, iż były to zbędne obawy – Chiny zdołały utrzymać znaczną nadwyżkę eksportu żywności, kształtującą się pod koniec września 2002 na poziomie 3,88 mld USD.

Wskaźniki ekonomiczne jednoznacznie potwierdzają pozytywny wpływ członkostwa w WTO na zmiany w gospodarce tego kraju- wzrost poziomu inwestycji, zarówno krajowych, w tym także prywatnych, jak i zagranicznych, wzrost wartości obrotów handlowych z zagranicą, dostosowanie i zwiększanie przejrzystości systemu prawnego – wszystkie te czynniki zwiększają atrakcyjność i konkurencyjność chińskiej gospodarki, przyczyniając się tym samym do dalszego wzrostu PKB, który w 2002 roku ma sięgnąć 8%.

Należy pamiętać, iż do całkowitego dostosowania gospodarki do warunków określanych przez normy organizacji jeszcze daleka droga. Z bardziej wiarygodnymi ocenami wpływu wejścia do WTO na chińską gospodarkę należy więc jeszcze poczekać, wykazując jednak rozsądny optymizm. W ciągu następnych lat zakończą się okresy dostosowawcze w większość dziedzin gospodarki, wtedy też efekty zmian staną się nie tylko zauważalne dzięki wskaźnikom koniunktury gospodarczej, ale także odczuwalne dla zwykłych obywateli.

[1] M. Kruczkowska, współpraca R. Pyffel, Chiny. Fabryka świata, Gazeta Wyborcza, 07-06-2004.

Dodatni bilans handlowy Chin

5/5 - (2 votes)

Dodatni bilans handlowy Chiny zawdzięczają głównie odpowiedniemu wykorzystaniu taniej siły roboczej, będącej jednym z czynników decydujących o przewadze komparatywnej Chin w pracochłonnych dziedzinach przemysłu. Eksport chińskiej produkcji, przede wszystkim tekstyliów, sprzętu elektronicznego i produktów przemysłu lekkiego, dzięki liberalizacji barier taryfowych i poza-taryfowych, będącej automatycznym wynikiem przyjęcia do WTO, wzrósł w pierwszych trzech kwartałach 2002 roku o 19,4%, sięgając pułapu wartości około 200 mld USD. Niskie koszty produkcji w Chinach w dużym stopniu przyczyniają się do atrakcyjności towarów pochodzących z Kraju Środka. Jednocześnie powodują tak znaczną różnicę w cenie produktów rodzimych i importowanych z Chin, iż nasuwa to przypuszczenia stosowania przez chińskie przedsiębiorstwa zabronionych postanowieniami GATT praktyk dumpingowych.

Część krajów członkowskich, w tym także Polska (środki ochronne na import zapalniczek z Chin), zastrzegła jednak częściowe zachowanie ograniczeń importu niektórych towarów z Chin. Środki te będą jednak stopniowo znoszone, co zapewne pogłębi korzystny efekt przystąpienia Chin do WTO w dziedzinie bilansu handlowego.

Wejście Chin do WTO spowodowało także korzystne zmiany funkcjonowania chińskiego sektora prywatnego. Na mocy wymogów WTO, Chiny wprowadziły klauzulę narodową, która ułatwiła działanie zarówno przedsiębiorcom chińskim jak i zagranicznym. Jedną z najważniejszych dla nich zmian jest stopniowe znoszenie ograniczeń w handlu z zagranicą dla sektora prywatnego. Liberalizacja, mająca się całkowicie dokonać w ciągu trzech lat od daty wejścia Chin do WTO, czyli już za dwa lata, dotyczy zarówno ograniczeń kwotowych jak i produktowych. Odrębne przepisy nadal będą regulować handel produktami o strategicznym znaczeniu dla chińskiej gospodarki, a więc przede wszystkim ropą naftową, zbożem i tytoniem. Możliwość swobodnego i niezależnego angażowania się w wymianę handlową z zagranicą spowodowało znaczne ożywienie prywatnego sektora chińskiej gospodarki. Polegało to przede wszystkim na wzroście wartości inwestycji w przedsiębiorstwach prywatnych. Od początku roku do do października br. wzrost ten wyniósł 18% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku.

Transformacja chińskiej gospodarki

5/5 - (2 votes)

Od rozpoczęcia transformacji w 1979 roku chińska gospodarka rozwija się prężnie, średnio w tempie 9,6%. Nie był to, oczywiście, wzrost stały, na przykład, chińska gospodarka zwolniła w wyniku azjatyckiego kryzysu walutowego końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Jednak dzięki niepełnemu otwarciu na światową gospodarkę oraz odpowiednim działaniom, udało się uchronić Chiny przed stałym spadkiem wartości wzrostu gospodarczego i recesją. W roku 2002 wskaźnik tempa wzrostu gospodarczego znów osiągnął relatywnie wysoki poziom 8,0% w skali roku – gospodarka ponownie zaczęła rosnąć.[1]

O niewątpliwej atrakcyjności gospodarczej Chin świadczyć może także fakt, iż w 2002 roku Chiny przyjęły i wykorzystały najwięcej, w skali całego świata, kapitału w postaci bezpośrednich inwestycji zagranicznych – niemalże 53 mld USD.

Chińska Republika Ludowa stała się pełnoprawnym członkiem Światowej Organizacji Handlu 11 grudnia 2001 roku. Z jednej strony była to chwila od dawna oczekiwana przez chińskie kręgi polityczne i ekonomiczne, z drugiej zaś, wejście do WTO niosło ze sobą także szereg pytań, problemów i, przede wszystkim, ogromną niepewność co do efektu wpływu tego wydarzenia na stan chińskiej gospodarki. A efekt ten był trudny do określenia, szczególnie w obliczu stale zmieniającej się sytuacji gospodarczej na świecie oraz jej coraz silniejszego oddziaływania na otwierającą się gospodarkę Chin.

Od 1979 roku, czyli początku chińskiej transformacji, a w szczególności od 1992 roku, kiedy to rozpoczęto realizację polityki otwarcia na świat, chińska gospodarka stawała się coraz bardziej wrażliwa na procesy zachodzące na świecie. Jednak stabilność polityczna państwa i nadal nie do końca otwarte granice ekonomiczne pozwoliły Chinom uniknąć negatywnych efektów zarówno kryzysu azjatyckiego pod koniec lat dziewięćdziesiątych, jak i gospodarczych skutków wydarzeń 11 września 2001.

Obecnie można podsumować zmiany, jakie zaszły w chińskiej gospodarce. Nie ulega wątpliwości, że wejście do WTO oznaczało dla Chin przede wszystkim przyspieszenie procesów transformacji gospodarczej, w szczególności wprowadzania reformy otwarcia na świat. Pogłębienie zasięgu tej reformy było bowiem jednym z wymogów zawartych w postanowieniach Protokołu przyjęcia Chin do WTO.[2]

Najważniejsze zmiany dotyczą liberalizacji zasad kontaktów handlowych pomiędzy Chinami a innymi krajami członkowskimi WTO. Ich efektem jest przede wszystkim wzrost wartości wymiany handlowej, zarówno eksportu, jak i importu. Pomimo obaw analityków, że stopniowe obniżanie stawek celnych po 11 grudnia 2001 roku (średnio z 15,6% do 12%), wpłynie na gwałtowny i niekontrolowany wzrost importu do Chin, efekty liberalizacji nie były aż tak dramatyczne i Chinom udało się utrzymać korzystny poziom wzrostu bilansu wymiany handlowej z zagranicą, kształtujący się po pierwszych trzech kwartałach 2002 roku na poziomie 18,3%. Zgodnie ze statystykami, Chiny zajmują czwarte miejsce na świecie pod względem wartości wymiany handlowej z zagranicą, plasując się za Stanami Zjednoczonymi, Unią Europejską i Japonią.

[1] W. Wowczuk, Nowe oblicze starej tradycji. Chiny Japonia, Instytut Wydawniczy Kreator, Białystok 2003, s. 17.

[2] M. Kruczkowska, Pekin pożera Pekin, Gazeta Wyborcza, 22-03-2004.

Prace magisterskie o Chinach

5/5 - (2 votes)

Chiny od ponad trzech dekad zadziwiają świat. Rozpoczęte pod koniec lat 70. ubiegłego reformy gospodarcze były z początku nieśmiałe. Chiny miały jednak za sobą 30 lat krwawych eksperymentów, które pochłonęły miliony ludzi – ofiar terroru i głodu. Na tym tle polityka następców Mao Zedonga – choć w kategoriach demokratycznych wciąż bardzo represyjna – stanowiła prawdziwy przełom. Oznaczała większe otwarcie na świat, przywrócenie minimum praw i wolności, a przede wszystkim znaczną poprawę poziomu życia ludności. Przyniosła też rozwój gospodarczy, który stał się w końcu dla świata problemem. Wprawdzie Chiny wytwarzają ponad dwa razy mniej niż Japonia, lecz trwający dwie dekady wzrost pozwolił zwiększyć produkt krajowy aż siedmiokrotnie. Gdyby takie tempo wzrostu miało się utrzymać przez kolejne 20 lat, Chiny – z wielkim potencjałem gospodarczym połączonym z ogromnym potencjałem ludnościowym – zrównałyby się z USA, a pod wieloma względami prześcignęłyby ten kraj. Jeśli jednak Chiny jeszcze przez jakiś czas utrzymają obecną dynamikę, to zaczną wysychać niektóre źródła surowców i ich ceny pójdą w górę.

Unia Europejska odegrała bardzo ważną rolę w przystąpieniu Chin do WTO zdając sobie sprawę z faktu, że WTO, bez Chin nie stanowiłaby prawdziwej, w dosłownym tego słowa znaczeniu, organizacji handlowej na skalę międzynarodową. W grudniu 2001 r. Chiny zostały członkiem WTO. Efektem akcesji Chin do WTO jest znakomite poprawienie warunków pracy wielu firm UE na rynku chińskim. W następstwie przystąpienia Chin do WTO znoszone są systematycznie różne istniejące ograniczenia przez administrację chińską w dostępie do rynku chińskiego. Chiny zgodnie z terminami harmonogramu prac objętych Protokołem o Akcesji Chin do WTO redukują m.in. ograniczenia taryfowe i pozataryfowe w dostępie do swojego rynku.

Inwestycje UE w Chinach spotykają się z coraz większym zainteresowaniem na skutek tworzenia przejrzystych i czytelnych reguł ułatwiających wzajemną wymianę handlową. Wprowadzanie do krajowego porządku prawnego wielu zaleceń zawartych w Protokole Akcesji Chin do WTO przyczynia się również do szybkiego otwarcia rynku chińskiego na kluczowe dla biznesu usługi ubezpieczeniowe, jak i telekomunikacyjne. Członkostwo w WTO przyśpiesza też przeprowadzanie reform gospodarczych, jak i prywatyzację przedsiębiorstw, w których udział skarbu państwa jest dominujący.

Jednym z priorytetowych zadań, które Komisja Europejska ma do zrealizowania w stosunkach UE – Chiny, jest pomoc stronie chińskiej we wdrożeniu zobowiązań, jakie ciążą na administracji chińskiej wobec WTO w zakresie upraszczania procedur zmierzających do zmniejszenia regulacyjnych i administracyjnych obciążeń, znoszenia barier w handlu i stosunkach gospodarczych. Do najważniejszych zadań, które znajdują się przed administracjami UE i Chin zalicza się m.in. wzmocnienie ochrony praw własności intelektualnej, przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu obcego kapitału na rynku wewnętrznym Chin (np. sektor samochodowy), znoszenie barier w dostępie do rynku usług typu: usługi budowlane, bankowe, telekomunikacyjne, przewozowe kurierskie itp. Do jednych z istotniejszych, ostatnio zdefiniowanych kluczowych problemów do rozwiązania przez KE oraz stronę chińską, zalicza się podejmowane działania stymulujące rozwój gospodarczy i konkurencyjność poprzez pełną realizację zasady swobodnego dostępu do chińskich surowców.

Unia Europejska od 1990 roku pomaga Chinom w przeprowadzaniu reform ich gospodarki. Po wejściu Chin do Światowej Organizacji Handlu zmiany te nabrały tempa. Unia Europejska zobowiązała się do współpracy partnerskiej z Chinami w zakresie dzielenia się swoimi doświadczeniami w związku z jej udziałem w pracach w WTO. Jednym z bardziej znaczących programów na rzecz akcesji Chin do światowego systemu handlu, który jest realizowany z udziałem UE oraz Chin od lutego 2004 roku jest tzw. Program o Współpracy. Program ten, który jest następstwem poprzedniego pilotowego programu, zakończonego w grudniu 2003 r., w ramach którego UE przeznaczyła środki finansowe w wysokości 15 milionów euro oraz Chiny – w wysokości 5 milionów euro jest największym nowym 5-letnim programem WTO w Chinach.

Jednym z kluczowych zagadnień tego programu jest osiągnięcie głównego celu, jakim jest dalsze wzmocnienie integracji Chin do WTO na rzecz rozwoju gospodarczego świata oraz pomoc stronie chińskiej w dotrzymaniu terminów harmonogramu prac w zakresie wyznaczonym Protokołem Akcesji, w tym m.in. implementowaniu regulacji prawnych WTO. Istotne jest w ramach tego Programu wypracowanie i wdrożenie przez Chiny międzynarodowych procedur celnych i handlowych, dostosowanie do nich legislacji krajowej; dostosowanie prawodawstwa Chin do międzynarodowych i unijnych standardów obejmujących ochronę praw własności intelektualnej oraz standardów fitosanitarnych.

Obecnie istotną kwestią polityki Unii Europejskiej jest kwestia utrzymania embargo na eksport broni do Chin. Unijne embargo na handel bronią zostało nałożone na Chiny ponad 15 lat temu, gdy doszło do masakry uczestników prodemokratycznych manifestacji na pekińskim placu Tiananmen.

Odwołaniu unijnego embarga zdecydowanie sprzeciwiają się Stany Zjednoczone, a Unia nie mówi w tej kwestii jednym głosem.