Dodatni bilans handlowy Chin

5/5 - (2 votes)

Dodatni bilans handlowy Chiny zawdzięczają głównie odpowiedniemu wykorzystaniu taniej siły roboczej, będącej jednym z czynników decydujących o przewadze komparatywnej Chin w pracochłonnych dziedzinach przemysłu. Eksport chińskiej produkcji, przede wszystkim tekstyliów, sprzętu elektronicznego i produktów przemysłu lekkiego, dzięki liberalizacji barier taryfowych i poza-taryfowych, będącej automatycznym wynikiem przyjęcia do WTO, wzrósł w pierwszych trzech kwartałach 2002 roku o 19,4%, sięgając pułapu wartości około 200 mld USD. Niskie koszty produkcji w Chinach w dużym stopniu przyczyniają się do atrakcyjności towarów pochodzących z Kraju Środka. Jednocześnie powodują tak znaczną różnicę w cenie produktów rodzimych i importowanych z Chin, iż nasuwa to przypuszczenia stosowania przez chińskie przedsiębiorstwa zabronionych postanowieniami GATT praktyk dumpingowych.

Część krajów członkowskich, w tym także Polska (środki ochronne na import zapalniczek z Chin), zastrzegła jednak częściowe zachowanie ograniczeń importu niektórych towarów z Chin. Środki te będą jednak stopniowo znoszone, co zapewne pogłębi korzystny efekt przystąpienia Chin do WTO w dziedzinie bilansu handlowego.

Wejście Chin do WTO spowodowało także korzystne zmiany funkcjonowania chińskiego sektora prywatnego. Na mocy wymogów WTO, Chiny wprowadziły klauzulę narodową, która ułatwiła działanie zarówno przedsiębiorcom chińskim jak i zagranicznym. Jedną z najważniejszych dla nich zmian jest stopniowe znoszenie ograniczeń w handlu z zagranicą dla sektora prywatnego. Liberalizacja, mająca się całkowicie dokonać w ciągu trzech lat od daty wejścia Chin do WTO, czyli już za dwa lata, dotyczy zarówno ograniczeń kwotowych jak i produktowych. Odrębne przepisy nadal będą regulować handel produktami o strategicznym znaczeniu dla chińskiej gospodarki, a więc przede wszystkim ropą naftową, zbożem i tytoniem. Możliwość swobodnego i niezależnego angażowania się w wymianę handlową z zagranicą spowodowało znaczne ożywienie prywatnego sektora chińskiej gospodarki. Polegało to przede wszystkim na wzroście wartości inwestycji w przedsiębiorstwach prywatnych. Od początku roku do do października br. wzrost ten wyniósł 18% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku.

Transformacja chińskiej gospodarki

5/5 - (2 votes)

Od rozpoczęcia transformacji w 1979 roku chińska gospodarka rozwija się prężnie, średnio w tempie 9,6%. Nie był to, oczywiście, wzrost stały, na przykład, chińska gospodarka zwolniła w wyniku azjatyckiego kryzysu walutowego końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Jednak dzięki niepełnemu otwarciu na światową gospodarkę oraz odpowiednim działaniom, udało się uchronić Chiny przed stałym spadkiem wartości wzrostu gospodarczego i recesją. W roku 2002 wskaźnik tempa wzrostu gospodarczego znów osiągnął relatywnie wysoki poziom 8,0% w skali roku – gospodarka ponownie zaczęła rosnąć.[1]

O niewątpliwej atrakcyjności gospodarczej Chin świadczyć może także fakt, iż w 2002 roku Chiny przyjęły i wykorzystały najwięcej, w skali całego świata, kapitału w postaci bezpośrednich inwestycji zagranicznych – niemalże 53 mld USD.

Chińska Republika Ludowa stała się pełnoprawnym członkiem Światowej Organizacji Handlu 11 grudnia 2001 roku. Z jednej strony była to chwila od dawna oczekiwana przez chińskie kręgi polityczne i ekonomiczne, z drugiej zaś, wejście do WTO niosło ze sobą także szereg pytań, problemów i, przede wszystkim, ogromną niepewność co do efektu wpływu tego wydarzenia na stan chińskiej gospodarki. A efekt ten był trudny do określenia, szczególnie w obliczu stale zmieniającej się sytuacji gospodarczej na świecie oraz jej coraz silniejszego oddziaływania na otwierającą się gospodarkę Chin.

Od 1979 roku, czyli początku chińskiej transformacji, a w szczególności od 1992 roku, kiedy to rozpoczęto realizację polityki otwarcia na świat, chińska gospodarka stawała się coraz bardziej wrażliwa na procesy zachodzące na świecie. Jednak stabilność polityczna państwa i nadal nie do końca otwarte granice ekonomiczne pozwoliły Chinom uniknąć negatywnych efektów zarówno kryzysu azjatyckiego pod koniec lat dziewięćdziesiątych, jak i gospodarczych skutków wydarzeń 11 września 2001.

Obecnie można podsumować zmiany, jakie zaszły w chińskiej gospodarce. Nie ulega wątpliwości, że wejście do WTO oznaczało dla Chin przede wszystkim przyspieszenie procesów transformacji gospodarczej, w szczególności wprowadzania reformy otwarcia na świat. Pogłębienie zasięgu tej reformy było bowiem jednym z wymogów zawartych w postanowieniach Protokołu przyjęcia Chin do WTO.[2]

Najważniejsze zmiany dotyczą liberalizacji zasad kontaktów handlowych pomiędzy Chinami a innymi krajami członkowskimi WTO. Ich efektem jest przede wszystkim wzrost wartości wymiany handlowej, zarówno eksportu, jak i importu. Pomimo obaw analityków, że stopniowe obniżanie stawek celnych po 11 grudnia 2001 roku (średnio z 15,6% do 12%), wpłynie na gwałtowny i niekontrolowany wzrost importu do Chin, efekty liberalizacji nie były aż tak dramatyczne i Chinom udało się utrzymać korzystny poziom wzrostu bilansu wymiany handlowej z zagranicą, kształtujący się po pierwszych trzech kwartałach 2002 roku na poziomie 18,3%. Zgodnie ze statystykami, Chiny zajmują czwarte miejsce na świecie pod względem wartości wymiany handlowej z zagranicą, plasując się za Stanami Zjednoczonymi, Unią Europejską i Japonią.

[1] W. Wowczuk, Nowe oblicze starej tradycji. Chiny Japonia, Instytut Wydawniczy Kreator, Białystok 2003, s. 17.

[2] M. Kruczkowska, Pekin pożera Pekin, Gazeta Wyborcza, 22-03-2004.

Prace magisterskie o Chinach

5/5 - (2 votes)

Chiny od ponad trzech dekad zadziwiają świat. Rozpoczęte pod koniec lat 70. ubiegłego reformy gospodarcze były z początku nieśmiałe. Chiny miały jednak za sobą 30 lat krwawych eksperymentów, które pochłonęły miliony ludzi – ofiar terroru i głodu. Na tym tle polityka następców Mao Zedonga – choć w kategoriach demokratycznych wciąż bardzo represyjna – stanowiła prawdziwy przełom. Oznaczała większe otwarcie na świat, przywrócenie minimum praw i wolności, a przede wszystkim znaczną poprawę poziomu życia ludności. Przyniosła też rozwój gospodarczy, który stał się w końcu dla świata problemem. Wprawdzie Chiny wytwarzają ponad dwa razy mniej niż Japonia, lecz trwający dwie dekady wzrost pozwolił zwiększyć produkt krajowy aż siedmiokrotnie. Gdyby takie tempo wzrostu miało się utrzymać przez kolejne 20 lat, Chiny – z wielkim potencjałem gospodarczym połączonym z ogromnym potencjałem ludnościowym – zrównałyby się z USA, a pod wieloma względami prześcignęłyby ten kraj. Jeśli jednak Chiny jeszcze przez jakiś czas utrzymają obecną dynamikę, to zaczną wysychać niektóre źródła surowców i ich ceny pójdą w górę.

Unia Europejska odegrała bardzo ważną rolę w przystąpieniu Chin do WTO zdając sobie sprawę z faktu, że WTO, bez Chin nie stanowiłaby prawdziwej, w dosłownym tego słowa znaczeniu, organizacji handlowej na skalę międzynarodową. W grudniu 2001 r. Chiny zostały członkiem WTO. Efektem akcesji Chin do WTO jest znakomite poprawienie warunków pracy wielu firm UE na rynku chińskim. W następstwie przystąpienia Chin do WTO znoszone są systematycznie różne istniejące ograniczenia przez administrację chińską w dostępie do rynku chińskiego. Chiny zgodnie z terminami harmonogramu prac objętych Protokołem o Akcesji Chin do WTO redukują m.in. ograniczenia taryfowe i pozataryfowe w dostępie do swojego rynku.

Inwestycje UE w Chinach spotykają się z coraz większym zainteresowaniem na skutek tworzenia przejrzystych i czytelnych reguł ułatwiających wzajemną wymianę handlową. Wprowadzanie do krajowego porządku prawnego wielu zaleceń zawartych w Protokole Akcesji Chin do WTO przyczynia się również do szybkiego otwarcia rynku chińskiego na kluczowe dla biznesu usługi ubezpieczeniowe, jak i telekomunikacyjne. Członkostwo w WTO przyśpiesza też przeprowadzanie reform gospodarczych, jak i prywatyzację przedsiębiorstw, w których udział skarbu państwa jest dominujący.

Jednym z priorytetowych zadań, które Komisja Europejska ma do zrealizowania w stosunkach UE – Chiny, jest pomoc stronie chińskiej we wdrożeniu zobowiązań, jakie ciążą na administracji chińskiej wobec WTO w zakresie upraszczania procedur zmierzających do zmniejszenia regulacyjnych i administracyjnych obciążeń, znoszenia barier w handlu i stosunkach gospodarczych. Do najważniejszych zadań, które znajdują się przed administracjami UE i Chin zalicza się m.in. wzmocnienie ochrony praw własności intelektualnej, przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu obcego kapitału na rynku wewnętrznym Chin (np. sektor samochodowy), znoszenie barier w dostępie do rynku usług typu: usługi budowlane, bankowe, telekomunikacyjne, przewozowe kurierskie itp. Do jednych z istotniejszych, ostatnio zdefiniowanych kluczowych problemów do rozwiązania przez KE oraz stronę chińską, zalicza się podejmowane działania stymulujące rozwój gospodarczy i konkurencyjność poprzez pełną realizację zasady swobodnego dostępu do chińskich surowców.

Unia Europejska od 1990 roku pomaga Chinom w przeprowadzaniu reform ich gospodarki. Po wejściu Chin do Światowej Organizacji Handlu zmiany te nabrały tempa. Unia Europejska zobowiązała się do współpracy partnerskiej z Chinami w zakresie dzielenia się swoimi doświadczeniami w związku z jej udziałem w pracach w WTO. Jednym z bardziej znaczących programów na rzecz akcesji Chin do światowego systemu handlu, który jest realizowany z udziałem UE oraz Chin od lutego 2004 roku jest tzw. Program o Współpracy. Program ten, który jest następstwem poprzedniego pilotowego programu, zakończonego w grudniu 2003 r., w ramach którego UE przeznaczyła środki finansowe w wysokości 15 milionów euro oraz Chiny – w wysokości 5 milionów euro jest największym nowym 5-letnim programem WTO w Chinach.

Jednym z kluczowych zagadnień tego programu jest osiągnięcie głównego celu, jakim jest dalsze wzmocnienie integracji Chin do WTO na rzecz rozwoju gospodarczego świata oraz pomoc stronie chińskiej w dotrzymaniu terminów harmonogramu prac w zakresie wyznaczonym Protokołem Akcesji, w tym m.in. implementowaniu regulacji prawnych WTO. Istotne jest w ramach tego Programu wypracowanie i wdrożenie przez Chiny międzynarodowych procedur celnych i handlowych, dostosowanie do nich legislacji krajowej; dostosowanie prawodawstwa Chin do międzynarodowych i unijnych standardów obejmujących ochronę praw własności intelektualnej oraz standardów fitosanitarnych.

Obecnie istotną kwestią polityki Unii Europejskiej jest kwestia utrzymania embargo na eksport broni do Chin. Unijne embargo na handel bronią zostało nałożone na Chiny ponad 15 lat temu, gdy doszło do masakry uczestników prodemokratycznych manifestacji na pekińskim placu Tiananmen.

Odwołaniu unijnego embarga zdecydowanie sprzeciwiają się Stany Zjednoczone, a Unia nie mówi w tej kwestii jednym głosem.

Rola Unii Europejskiej w rozwoju Chin

5/5 - (2 votes)

Unia Europejska odegrała bardzo ważną rolę w przystąpieniu Chin do WTO zdając sobie sprawę z faktu, że WTO, bez Chin nie stanowiłaby prawdziwej, w dosłownym tego słowa znaczeniu, organizacji handlowej na skalę międzynarodową. W grudniu 2001 r. Chiny zostały członkiem WTO. Efektem akcesji Chin do WTO jest znakomite poprawienie warunków pracy wielu firm UE na rynku chińskim. W następstwie przystąpienia Chin do WTO znoszone są systematycznie różne istniejące ograniczenia przez administrację chińską w dostępie do rynku chińskiego. Chiny zgodnie z terminami harmonogramu prac objętych Protokołem o Akcesji Chin do WTO redukują m.in. ograniczenia taryfowe i pozataryfowe w dostępie do swojego rynku.

Inwestycje UE w Chinach spotykają się z coraz większym zainteresowaniem na skutek tworzenia przejrzystych i czytelnych reguł ułatwiających wzajemną wymianę handlową. Wprowadzanie do krajowego porządku prawnego wielu zaleceń zawartych w Protokole Akcesji Chin do WTO przyczynia się również do szybkiego otwarcia rynku chińskiego na kluczowe dla biznesu usługi ubezpieczeniowe, jak i telekomunikacyjne. Członkostwo w WTO przyśpiesza też przeprowadzanie reform gospodarczych, jak i prywatyzację przedsiębiorstw, w których udział skarbu państwa jest dominujący.

Jednym z priorytetowych zadań, które Komisja Europejska ma do zrealizowania w stosunkach UE – Chiny, jest pomoc stronie chińskiej we wdrożeniu zobowiązań, jakie ciążą na administracji chińskiej wobec WTO w zakresie upraszczania procedur zmierzających do zmniejszenia regulacyjnych i administracyjnych obciążeń, znoszenia barier w handlu i stosunkach gospodarczych. Do najważniejszych zadań, które znajdują się przed administracjami UE i Chin zalicza się m.in. wzmocnienie ochrony praw własności intelektualnej, przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu obcego kapitału na rynku wewnętrznym Chin (np. sektor samochodowy), znoszenie barier w dostępie do rynku usług typu: usługi budowlane, bankowe, telekomunikacyjne, przewozowe kurierskie itp. Do jednych z istotniejszych, ostatnio zdefiniowanych kluczowych problemów do rozwiązania przez KE oraz stronę chińską, zalicza się podejmowane działania stymulujące rozwój gospodarczy i konkurencyjność poprzez pełną realizację zasady swobodnego dostępu do chińskich surowców.

Unia Europejska od 1990 roku pomaga Chinom w przeprowadzaniu reform ich gospodarki. Po wejściu Chin do Światowej Organizacji Handlu zmiany te nabrały tempa. Unia Europejska zobowiązała się do współpracy partnerskiej z Chinami w zakresie dzielenia się swoimi doświadczeniami w związku z jej udziałem w pracach w WTO. Jednym z bardziej znaczących programów na rzecz akcesji Chin do światowego systemu handlu, który jest realizowany z udziałem UE oraz Chin od lutego 2004 roku jest tzw. Program o Współpracy. Program ten, który jest następstwem poprzedniego pilotowego programu, zakończonego w grudniu 2003 r., w ramach którego UE przeznaczyła środki finansowe w wysokości 15 milionów euro oraz Chiny – w wysokości 5 milionów euro jest największym nowym 5-letnim programem WTO w Chinach.

Jednym z kluczowych zagadnień tego programu jest osiągnięcie głównego celu, jakim jest dalsze wzmocnienie integracji Chin do WTO na rzecz rozwoju gospodarczego świata oraz pomoc stronie chińskiej w dotrzymaniu terminów harmonogramu prac w zakresie wyznaczonym Protokołem Akcesji, w tym m.in. implementowaniu regulacji prawnych WTO. Istotne jest w ramach tego Programu wypracowanie i wdrożenie przez Chiny międzynarodowych procedur celnych i handlowych, dostosowanie do nich legislacji krajowej; dostosowanie prawodawstwa Chin do międzynarodowych i unijnych standardów obejmujących ochronę praw własności intelektualnej oraz standardów fitosanitarnych.

Obecnie istotną kwestią polityki Unii Europejskiej jest kwestia utrzymania embargo na eksport broni do Chin. Unijne embargo na handel bronią zostało nałożone na Chiny ponad 15 lat temu, gdy doszło do masakry uczestników prodemokratycznych manifestacji na pekińskim placu Tiananmen.

Odwołaniu unijnego embarga zdecydowanie sprzeciwiają się Stany Zjednoczone, a Unia nie mówi w tej kwestii jednym głosem.

Premier przewodniczącego obecnie Unii Luksemburga, Jean-Claude Juncker zapewnia, że jeśli Unia rzeczywiście zdecyduje się na zniesienie embarga, to wznowienie eksportu broni do Chin odbędzie się w sposób, który nie stanowić będzie zagrożenia dla bezpieczeństwa partnerów Unii Europejskiej w regionie. Nie wypowiadał się jednak na temat różnicy zdań wśród członków UE na temat zniesienia embarga, ponieważ jest jeszcze za wcześnie na definitywną decyzję w tym zakresie.

Wzrost gospodarczy Chin a gospodarka światowa

5/5 - (3 votes)

Chińskie towary zalewają świat. Rośnie deficyt czołowych krajów świata w handlu z Chinami. W wymianie handlowej z USA w roku ubiegłym osiągnął on poziom 162 mld USD, a w tym roku może przekroczyć 225 mld USD. Biały Dom oskarża też Pekin, że z jego przyczyny w USA utracono 2,8 mln stanowisk pracy. Nie inaczej jest w handlu z Unią. Systematycznie rośnie też deficyt w wymianie handlowej Polski z Chinami (w ostatnich latach wyniósł on: w 2002 roku-1,8 mld USD, w 2003 roku-2,6 mld USD, w 2004 -3,5 mld USD). Tak USA, jak i Unia ostatnio wprowadzają pośpiesznie regulacje i ograniczenia na import kolejnych grup towarowych z Chin.

Po walutowym kryzysie azjatyckim w 1997 r. Chińczycy ściśle powiązali swojego juana z USD. Ta decyzja okazała się bardzo korzystna dla chińskiej gospodarki i można dziś powiedzieć, że na niej Chiny opierały swój dotychczasowy rozwój gospodarczy, którego tempo jest dziś głównie zależne od rozwoju eksportu. Już od pewnego czasu wiele krajów dostrzegało w swobodnym wchodzeniu chińskich towarów na swoje rynki  poważne zagrożenie. Jednak mimo świadomości słabości swoich gospodarek i niezbędności ich zreformowania (chodzi tu o wysoki poziom deficytu budżetowego i handlowego w USA, oraz zjawiska kryzysowe w czołowych gospodarczo krajach Unii), to jednak za główną przyczynę tego pasma sukcesów chińskich towarów na światowych rynkach wygodnie im jest upatrywać zaniżony kurs chińskiego juana wobec USD. Tak twierdzi się do dziś, chociaż wszyscy mają świadomość, że obecna konkurencyjność chińskich towarów to nie tylko skutek niedowartościowanej chińskiej waluty, lecz przede wszystkim rezultat zauważalnego wzrostu ich jakości i niskich kosztów robocizny.

Od dłuższego już czasu obserwowano naciski polityczne na Pekin, by zreformował dotychczasową politykę wobec kursu juana. Mimo to w połowie lipca rynki walutowe zaskoczyła informacja o odejściu Chin od sztywnego kursu juana wobec dolara i powiązaniu go z koszykiem walut. Obecnie w skład tego koszyka wchodzą GBP, EUR, JPY, USD, HKD, AUD, CAD oraz CHF. Kurs juana wobec dolara został ponadto zrewaluowany o 2,1% i obecnie wynosi on 8,11 juana/USD wobec poprzedniego kursu 8,28 juana/USD. Pasmo wahań zostało ustalone na +/- 0,3% wokół kursu referencyjnego.

Powszechnie mówi się, że decyzja chińskiego rządu o rewaluacji juana i rezygnacji z jego dotychczasowego, ścisłego powiązania z amerykańskim dolarem, zaskoczyła obserwatorów. Jednak zaskoczenie to nie dotyczyło treści samej decyzji (bo od pewnego czasu spodziewano się jej), ale momentu jej podjęcia[1]. To zaskakujące wprowadzenie zmian kursu juana i powiązanie go teraz z koszykiem walut potwierdza charakter chińskich rządów, w którym decyzje podejmuje się w wąskim gronie i z liczeniem się przede wszystkim z chińskimi interesami. Jest bowiem prawdą, że rynek wewnętrzny Chin nie potrzebował tej zmiany, a obecnie w interesie Chin jest przede wszystkim utrzymanie tempa wzrostu eksportu. Pekin był już od dłuższego czasu pod rosnącą presją tak ze strony USA jak i ze strony członków instytucji międzynarodowych jak MFW i BŚ, w tym także grupy G8. Zatem wydaje się słuszną teza, że ta zmiana polityki walutowej jest przede wszystkim odpowiedzią na naciski zewnętrzne.

Ogólnie rzecz biorąc światowa gospodarka jest teraz silna. Światowy wzrost gospodarczy ma wynieść w tym roku 5% i 4,3% w przyszłym, Azja, Japonia wykazują oznaki ożywienia gospodarczego, a Chiny rosną szybko, może nawet zbyt szybko. Gospodarka europejska również rośnie w imponującym tempie, zwłaszcza kraje Europy Wschodniej takie jak Polska czy Czechy, które wyprzedzają resztę kontynentu. Międzynarodowy handel rośnie w tempie 8-9% w tym roku, zdecydowanie powyżej historycznej średniej.

Istnieją jednak potencjalne zagrożenia. Rośnie cena ropy naftowej, co podwyższa prawdopodobieństwo wzrostu stóp procentowych i wzrostu inflacji m.in. w USA i w Chinach. Rynek nieruchomości, który przeżywał boom w USA i na całym świecie, jest wrażliwy, a wyższe stopy procentowe mogą mu zaszkodzić. Inwestycje finansowe, zdaniem Neumanna, raczej nie ucierpią. Zachodnie i japońskie banki są w stosunkowo dobrej kondycji, ale już rynki wschodzące zostaną dotknięte wyższymi kosztami kredytów. Kolejnym potencjalnym problemem jest amerykański brak równowagi gospodarczej, bieżący deficyt doszedł do wysokości, w której prawdopodobnie zainterweniowałby Międzynarodowy Fundusz Walutowy, gdyby działo się to w kraju o mniejszym globalnym znaczeniu. W USA jest za mało oszczędności, wydatki konsumpcyjne w sektorze państwowym i prywatnym powinny zostać ograniczone na rzecz wzrostu oszczędności.

Chińska gospodarka jest przegrzana i może nie być w stanie dłużej utrzymać stabilnego kursu waluty wobec dolara. Jeśli Chiny mogą stopniowo spowolnić wzrost gospodarczy z 11% do 7%, byłby to mały cud. Gwałtowne zwolnienie może zachwiać światowymi rynkami finansowymi.

W interesie chińskiego rządu nie leży utrzymywanie tanich kredytów, nie jest to część długoterminowej strategii. Nie da się kontrolować stóp procentowych i inflacji w nieskończoność. Chiny mają kłopot z inflacją, a płynność jest wielkim problemem politycznym. Prawdopodobnie w ciągu najbliższego roku nastąpi korekta polityki finansowej.

W 2005 roku pojawiły się także inne zagrożenia gospodarcze. Zaistniało zjawisko łatwych globalnych pieniędzy. Istnieje ryzyko światowego spowolnienia i załamania rynku nieruchomości, nie tylko w USA. Kolejnym powodem do niepokoju są ceny ropy naftowej, zwłaszcza, że trudno jest przewidzieć dokładnie ich wzrost. Wrażliwa na to w długiej perspektywie jest zwłaszcza odradzająca się gospodarka japońska. Warto pamiętać, że wzrost cen ropy naftowej ma duży wpływ na wzrost PKB siedem kwartałów po podwyżce.

Chiny od ponad trzech dekad zadziwiają świat. Rozpoczęte pod koniec lat 70. ubiegłego reformy gospodarcze były z początku nieśmiałe. Chiny miały jednak za sobą 30 lat krwawych eksperymentów, które pochłonęły miliony ludzi – ofiar terroru i głodu. Na tym tle polityka następców Mao Zedonga – choć w kategoriach demokratycznych wciąż bardzo represyjna – stanowiła prawdziwy przełom. Oznaczała większe otwarcie na świat, przywrócenie minimum praw i wolności, a przede wszystkim znaczną poprawę poziomu życia ludności. Przyniosła też rozwój gospodarczy, który stał się w końcu dla świata problemem. Wprawdzie Chiny wytwarzają ponad dwa razy mniej niż Japonia, lecz trwający dwie dekady wzrost pozwolił zwiększyć produkt krajowy aż siedmiokrotnie. Gdyby takie tempo wzrostu miało się utrzymać przez kolejne 20 lat, Chiny – z wielkim potencjałem gospodarczym połączonym z ogromnym potencjałem ludnościowym – zrównałyby się z USA, a pod wieloma względami prześcignęłyby ten kraj. Jeśli jednak Chiny jeszcze przez jakiś czas utrzymają obecną dynamikę, to zaczną wysychać niektóre źródła surowców i ich ceny pójdą w górę.

[1] Z. Wei, Chińska gospodarka a Polska, „Gazeta Wyborcza” z dn. 23.09.2004r.