Współczesne przedsiębiorstwo, aby mogło efektywnie funkcjonować na rynku i osiągać założone cele powinno przede wszystkim pamiętać o fundamentalnej zasadzie: „że człowiek stanowi najważniejszy zasób organizacji”. W organizacjach gospodarczych, formalnie ustanowioną osobą, odpowiedzialną za zarządzanie całym przedsiębiorstwem (organizacją, firmą) lub jej określonym obszarem jest menedżer (kierownik).
Menedżer w myśl definicji Encyklopedii biznesu: to osoba, która realizuje funkcje zarządzania, którymi są: planowanie, organizowanie, motywowanie, kierowanie kontrolowanie i zatrudnianie; jest zwierzchnikiem danego zespołu ludzkiego. Jego rola sprowadza się do spowodowania osiągnięcia przez zespół założonych celów w ramach danej organizacji.
Zarządzanie, czyli całokształt działań skierowanych na zasoby organizacji, których zamiarem jest osiąganie celów organizacji w sposób efektywny – stawia dzisiejszym menedżerom określone wymagania, pod względem wiedzy, fachowości, odpowiedzialności, wyobraźni i elastyczności działania. Zadania jakie wykonuje menedżer są specyficzne, różne od tych, które wykonują pozostali członkowie organizacji – m.in. ustala cele, organizuje pracę, motywuje, informuje, dokonuje pomiaru i oceny pracy podległego zespołu. Ponadto zadania stojące do realizacji przed menedżerem za bardzo się nakładają na siebie i w rzeczywistości nie dają się izolować i rozdzielać w czasie na tyle, aby możliwy był ich zharmonizowany przebieg. Jego zadanie wymaga wydobycia i nadania efektywności siłom tkwiącym w jego zasobach, czyli w szczególności zasobach ludzkich.
Każde z kategorii zadań menedżera jest trudne i złożone; wymaga odmiennych cech umiejętności i kwalifikacji. Wykonując je menedżerowie spełniają w organizacji zróżnicowane role, uzależnione od szczebla zajmowanego w hierarchii zarządzania. Wyróżniamy trzy szczeble zarządzania: wyższy, średni, niski. Menedżer wyższego szczebla zarządzania – obejmuje nadrzędne stanowiska w administracji centralnej korporacji lub ważnych jej filiach – tzw. top management; menedżer średniego – obejmuje aparat administracyjny wydziałów i służb zakładów oraz oddziałów korporacji tzw. middle managament, oraz najniższego szczebla zarządzania – obejmujący personel kierowniczy komórek produkcyjnych i administracyjnych tzw. supervisory managament), stopnia specjalizacji oraz zakresu posiadanych uprawnień.
Współczesny menedżer ma określony obszar swoich penetracji, uprzedmiotowionych w zróżnicowanych strukturach i formach organizacyjnych.
Zawód menedżera we współczesnym tego słowa znaczeniu – jako osoby zarządzającej organizacją i kierujący pracą innych, ukształtował się w toku rozwoju gospodarki rynkowej i w trakcje tworzenia się różnorodnych podmiotów rynkowych. Nasuwa się w tym miejscu pytanie – skąd się biorą menedżerowie ?.
Otóż wg W. Iszkowskiego[1] wyróżniamy trzy grupy pochodzenia menedżerów: tzw. „menedżer importowany” który został przysłany z zagranicy, z firmy macierzystej do pilnowania jej interesów w Polsce. Kadry te z reguły były wybierane spośród pracowników, często na zasadzie ochotniczego zasięgu. Druga grupa to – „menedżer do wynajęcia”, wytworzyła się w Polsce, gdzie poprzez agencję rekrutacyjną – wyszukiwano ich dla firmy, najczęściej zagranicznej – mającej swój oddział w Polsce. Ostatnia grupa menedżerów pochodzi z awansu już zatrudnionych w firmie osób.
Niezależnie od pochodzenia współczesne otoczenie stawia przed „wszystkimi” menedżerami wiele różnorodnych wyzwań, problemów i aby im sprostać każdy z nich powinien posiadać wysokie kwalifikacje, których przejawem jest m.in. organizacja pracy własnej umożliwiająca każdemu menedżerowi skoncentrowanie się na realizacji zadań o priorytetowym znaczeniu dla organizacji. Ponadto powinien wypracować swój własny styl kierowania , biorąc pod uwagę własne kompetencje stopień dojrzałości pracowników do samodzielnego wykonania określonego zadania , cechy swojej osobowości , typ pracy, jak również sytuację ekonomiczną firmy.
Kierując ludźmi menedżer powinien chronić własne prawa i aspiracje, mieć na względzie prawa, potrzeby i interesy podwładnych. Po prostu powinien być człowiekiem a nie funkcją, i dbać o to aby podlegli mu ludzie mieli wiele do zaoferowania swojej organizacji i wnosili do niej coraz to większe wartości.
Menedżer powinien zawsze łączyć wiedzę z pragmatyką, odnosząc się do wyobraźni i intuicji – pamiętając iż zarządzanie bez tych czynników wiąże się z ryzykiem porażki.
Problematyka niniejszej pracy w szczególności poświęcona jest wizerunkowi i czynnikom odpowiedzialnym za efektywną i skuteczną pracę menedżera.
[1] Wacław Iszkowski (2000) „Praktyka zarządzania międzynarodowego w Polsce”, Warszawa 2000, Difin, s 36