W trzeciej fazie negocjacji rozmowy muszą zostać sfinalizowane. Dobrze, jeśli w tej fazie sprawy są skutecznie rozwiązywane, a decyzje podejmowane szybko.
Jeśli jednak pojawiają się trudności w zakończeniu negocjacji w wyniku np. ich przedłużenia lub omówienia nowych możliwości rozwiązań, należy zachować spokój i dążyć do utrzymania umowy w mocy. [1]
Nie dopuścić do nieoczekiwanej eskalacji żądań czy wycofania się na niekonstruktywne stanowiska (np. w przypadku niezadowolenia partii). Pomocna na tym etapie negocjacji będzie taktyka prewencyjna w postaci procedury wprowadzenia nad cel, czyli jakiś motyw, który skłoni do szybkiego sfinalizowania sprawy.
Może to być tzw. procedura absorpcji protestów, w której będziemy twardo obstawać przy uzgodnionym wyniku negocjacji, nie pozwalając na cofnięcie wysiłków wcześniejszych wysiłków. Jednocześnie bez protestu przyjmujemy wszystkie ostatnie wątpliwości drugiej strony.
Inną formą taktyki prewencyjnej jest występowanie osób o silnych zdolnościach perswazyjnych, które umiejętnie uzasadnią znaczenie zawartej umowy. W ostatniej fazie stosuje się również taktykę w celu zmniejszenia niezadowolenia poprzez zastosowanie procedur, które zmniejszają to uczucie. Może to być uspokajanie innych i udowadnianie, że przyjęte rozwiązanie jest korzystne dla obu stron, poprzez zachowanie spokoju – wesołość z twarzą, miłymi gestami, spokojny ton głosu, a także poprzez zachęcanie drugiej strony do mówienia o swoim niezadowoleniu i wyrażania własnego zrozumienia.
Poszukiwanie rozwiązań. Umowa końcowa[2]
- Pomysły. Burza mózgów
Faza zbierania wszystkich pomysłów na nowe rozwiązanie problemu, w tym najbardziej dziwne lub nierealistyczne na pierwszy rzut oka. Zabronione jest ocenianie i krytyczne komentowanie jakiegokolwiek pomysłu.
- analiza i weryfikacja
Jeden pomysł nie jest wyborem, tylko od trzech zaczyna się wybór. Pozytywy i innowacje w każdym podejściu należy docenić osobno. Trzeba patrzeć z wielu perspektyw, być może jednym z pomysłów będzie nowa jakość osiągnięcia porozumienia.
- podejmowanie decyzji
Wybór rozwiązania, które w największym stopniu zaspokaja interesy obu stron. Musisz kontrolować wszystkie problemy w tym samym czasie. Należy zgodzić się tylko na konkretne rozwiązania, precyzyjnie napisane i zrozumiane jednakowo przez obie strony.
Zakończenie negocjacji to kluczowy moment, który wymaga szczególnej uwagi i umiejętności, ponieważ wpływa na jakość porozumienia oraz przyszłe relacje między stronami. W tym etapie najważniejsze jest upewnienie się, że osiągnięte ustalenia są zrozumiałe, akceptowalne i precyzyjnie sformułowane. Podpisanie umowy lub inne formalne potwierdzenie zawarcia porozumienia często wieńczy proces, ale w rzeczywistości nie oznacza końca współpracy. Wręcz przeciwnie – stanowi początek nowej fazy, w której strony realizują uzgodnione zobowiązania i oceniają efektywność wspólnych działań.
Ostateczne zamknięcie negocjacji wymaga nie tylko rozwiązania wszystkich bieżących kwestii, ale także odpowiedniego zarządzania emocjami i oczekiwaniami. Ważne jest, aby obie strony odczuwały, że osiągnęły sukces. Nawet jeśli jedna ze stron musiała poczynić większe ustępstwa, należy skupić się na tym, co zyskała w zamian, oraz podkreślić wartość osiągniętego porozumienia. Satysfakcja stron na tym etapie jest kluczowa dla budowania długoterminowego zaufania i chęci do przyszłej współpracy.
Perspektywy na przyszłość w kontekście negocjacji są równie istotne, jak samo osiągnięcie porozumienia. Sukces w negocjacjach to nie tylko realizacja aktualnych celów, ale także budowanie relacji, które mogą przynieść korzyści w przyszłości. Z perspektywy długoterminowej kluczowe jest, aby zakończyć negocjacje w sposób, który pozostawia przestrzeń na dalsze interakcje, a nie prowadzi do eskalacji konfliktu lub wzajemnej niechęci.
Jednym z istotnych elementów perspektywy na przyszłość jest ewaluacja procesu negocjacyjnego. Analiza, co poszło dobrze, a co mogło zostać zrealizowane lepiej, pozwala na wyciągnięcie wniosków i doskonalenie umiejętności negocjacyjnych. Warto także monitorować wdrażanie uzgodnień, aby upewnić się, że obie strony przestrzegają swoich zobowiązań i podejmują działania zgodne z umową.
Relacje między stronami po zakończeniu negocjacji są szczególnie istotne w kontekście biznesu czy dyplomacji. Nawet jeśli porozumienie nie było całkowicie satysfakcjonujące dla jednej ze stron, zachowanie pozytywnego nastawienia i otwartości może prowadzić do dalszej współpracy, która przyniesie nowe korzyści w przyszłości. Zaufanie, które zostało zbudowane w trakcie negocjacji, często przekłada się na większą gotowość do podejmowania wspólnych działań i rozwiązywania potencjalnych konfliktów.
Zakończenie negocjacji to również moment na sformułowanie wizji dalszej współpracy. Utrzymywanie regularnego kontaktu, wspólne planowanie działań czy udział w nowych projektach może przyczynić się do umacniania relacji i zwiększania wzajemnych korzyści. Ważne jest, aby postrzegać negocjacje nie jako jednorazowe wydarzenie, ale jako część większego procesu budowania wartościowych relacji oraz wspierania długoterminowego rozwoju.
Zakończenie negocjacji i perspektywy na przyszłość są ze sobą nierozerwalnie związane. Skutecznie zamknięte negocjacje to nie tylko formalizacja porozumienia, ale także fundament przyszłych działań i relacji. Przyjęcie długoterminowej perspektywy, skoncentrowanej na współpracy i wzajemnym szacunku, pozwala na maksymalizację korzyści oraz unikanie potencjalnych sporów. W dynamicznie zmieniającym się świecie, umiejętność budowania trwałych relacji poprzez efektywne negocjacje staje się nieocenionym atutem, zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym.
[1] M.Szuman, Naucz się wygrywać , Biznesmen , nr 5 /1997,s. 28
[2] Zarządzanie zmianą, Materiały z warsztatów dla menedżerów ochrony zdrowia, Warszawa 2001, s.28